Kancelaria Radców Prawnych Dagmara Buniak i Damian Buniak

Aktualności i Prawo

Odpowiedzialność Skarbu Państwa za przewlekłe postępowania w sprawach budowlanych data publikacji: 2021-01-15

W wyniku niezgodnie z prawem prowadzonego postępowania lub przewlekłym jego prowadzeniu może dojść do powstania szkód po stronie inwestora (strony postępowania). Taka sytuacja może powstać w wielu postępowaniach związanych z procesem inwestycyjno - budowlanym.  Dla przykładu można wspomnieć o postępowaniach związanych z pozwoleniem na budowę, pozwoleniem zamiennym, pozwoleniem na użytkowanie, samowolą budowlaną, czy uzyskaniem decyzji o warunkach zabudowy.   Za prowadzenie postępowania niezgodnie z prawem lub przewlekle ponosi odpowiedzialność Skarbu Państwa. 
ŹRÓDŁO SZKODY   
Źródłem szkody może być nie tylko działanie bezprawne organu prowadzącego sprawę, ale również sama przewlekłość postępowania administracyjnego przed organem (np. wojewodą, starostą, nadzorem budowlanym, konserwatorem zabytków, wójtem, burmistrzem, prezydentem).  Zatem szkoda osób pokrzywdzonych działaniem urzędów może wynikać nie tylko z wydania decyzji sprzecznej z prawem, lecz z przewlekłości postępowania administracyjnego. W wielu sytuacjach nie będzie najistotniejsze kiedy i dlaczego doszło do stanu przewlekłości, jeżeli samo postępowanie trwało latami.  Nawet przy założeniu, że w toku postępowania w sprawie np. o pozwolenie na budowę wszyscy podejmowali rozstrzygnięcia przewidziane procedurą, to w świetle okoliczności konkretnej sprawy może się okazać, że procedura była nieprawidłowa, skoro przy jej prawidłowym stosowaniu organy nie były w stanie procedować w rozsądnym terminie i bez naruszania praw inwestora.  
KONSEKWENCJE WADLIWIE PROWADZONEGO POSTĘPOWANIA BUDOWLANEGO 
Gdy postępowanie administracyjne jest prowadzone sprawnie i zapadają prawidłowe rozstrzygnięcia wówczas inwestor może realizować swoje plany inwestycyjne.  Natomiast wstrzymanie realizacji inwestycji lub nieumożliwienie jej prowadzenia na miesiące lub lata jest normalną konsekwencją prowadzonego przewlekle i nieprawidłowo postępowania administracyjnego. A konsekwencją tak prowadzonego postępowania z kolei utrata planowanych korzyści, które miały być uzyskane z  inwestycji. 
ZWIĄZEK PRZYCZYNOWY MIĘDZY SZKODĄ A DZIAŁANIEM ADMINISTRACJI  
Co prawda kodeks cywilny ogranicza odpowiedzialność odszkodowawczą tylko do normalnych następstw zdarzenia wywołującego szkodę. Jednakże w wielu sprawach nie powinno ulegać wątpliwości, że istnieje normalny związek przyczynowy pomiędzy stwierdzoną przewlekłością postępowania administracyjnego np. o decyzję o warunkach zabudowy, pozwolenia na budowę, czy decyzję zamienną, a niemożnością rozpoczęcia  lub dokończenia przez poszkodowanego budowy obiektu budowlanego i podjęcia w nim określonej działalności gospodarczej i w związku z tym nieosiągnięciem dochodów z planowanej działalności usługowej lub produkcyjnej. W takiej sytuacji nie ma znaczenia wina urzędnika. W jednym z wyroków  z 2001 roku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż wina urzędnika nie stanowi przesłanki odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody poniesione przez obywatela na skutek działania organu administracji publicznej.  
WYMAGALNOŚĆ ROSZCZENIA Pamiętać należy, że datą wymagalności roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym wyznacza uzyskanie wiadomości łącznie o dwóch faktach: (1) o szkodzie i (2) o osobie obowiązanej do jej naprawienia, a więc w istocie o istnieniu związku przyczynowego między działaniem lub zaniechaniem organu a szkodą pokrzywdzonego.